على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
192
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ازجى ( azj ) ص . ع . هو ازجى به منه . او نافذتر و رساتر است در آن از آن . ازحاف ( ezh f ) م . ع . ازحف لنا بنو فلان ازحافا : زحف گرديدند براى ما طايفهء فلان ( مر . زحف ) . و ازحف فلان : بنهايت مطلوب خود رسيد فلان . و ازحف البعير : مانده گرديد آن شتر . و ازحف الرجل : صاحب شتر خسته و مانده گرديد آن مرد و كذا ازحف عليه ( مجهولا ) غير مسمى للفاعل . ازحلفاف ( ezhelf f ) م . ع . ازحلف ازحلفافا : دور گرديد . و كناره گزيد . ازخ ( azx ) ا . ع . گاو نر - لغة فى ارخ . ازخ ( azax ) ا . پ . دانهء سختى كه بر بدن آدمى برآيد و درد نكند و تبازى ثؤلول گويند . ازخاف ( ezx f ) م . ع . ازخف ازخافا : تكبر كرد . ازخاك ( ezx k ) م . ع . ازخك فلان ازخاكا : صاحب شتر مانده گرديد فلان . ازخال ( ezx l ) م . ع . ازخله ازخالا : مضطر گردانيد او را بسوى وى . و دور گردانيد آن را . ازخام ( ezx m ) م . ع . ازخم اللحم ازخاما : گنديده و تباه شد گوشت . ازخش ( azxac ) ا . پ . برق و صاعقه . ازد ( azd ) ا خ . ع . نام پدر قبيلهاى در يمن كه همهء انصار از اولاد او مىباشند و پدرش غوث نام داشت - اسد افصح از ازد مىباشد - و او را ازد شنوءة و ازد السراة و ازد عمان نيز گويند . ازداء ( ezd ' ) م . ع . ازدى اليه ازداء اى صنع معروفا : احسان كرد بسوى او . ازدآب ( ezde b ) م . ع . بار برحسب طاقت خود برداشته شتافتن . و ازداب القربة : برداشت مشك را و شتافت . ازداب ( azd b ) ع . ج زدب . ازدار ( ezd r ) م . ع . ازدره ازدارا : بازگردانيد آن را - لغة فى اصدار . ازداف ( ezd f ) م . ع . ازدف الليل ازدافا : تاريك شد شب - لغة فى اسداف . ازدب ! ( azdab ) پ . كلمهء فعل . پرهيز كن و در حذرباش . و بگير . و نگاهدار . ازدباء ( ezdeba ' ) م . ع . ازدباه ازدباء : بار كرد آن را . و از پس راند . ازدباب ( ezdeb b ) م . ع . ازدبت القربة ازدبابا : پرديد آن مشك . ازدپ ! ( azdap ) پ . كلمهء فعل . بگير رو نگاهدار . ازدجاج ( ezdej j ) م . ع . ازدج الحاجب ازدجاجا : تا دنبالهء هر دو چشم رسيد ابرو . ازدجار ( ezdej r ) م . ع . ازدجر ازدجارا : بازداشت آن را و نهى نمود . و ازدجر هو : باز ايستاد ( لازم و متعدى ) . و ازدجر الطائر : فالگوئى كرد به آن مرغ . ازدحاف ( ezdeh f ) م . ع . ازدحف ازدحافا : رفت بسوى او . ازدحام ( ezdeh m ) م . ع . ازدحم القوم على كذا : انبوهى كردند آن قوم و فراهم آمدند . ازدحام ( ezdeh m ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اجتماع و خرنباز . و انبوهى . و فراهم آمدگى و جماعت . و هنگامه و هجوم . و بسيارى انبوهى . و ازدحام كردن ف ل . : انبوهى كردن و اجتماع كردن . و هجوم آوردن . و هنگامه نمودن . ازدخام ( ezdex m ) م . ازدخم الحمل ازدخاما : برداشت آن بار را . ازدر ( azdar ) ص . پ . زيبا و رعنا و جميل . و سزاوار و شايسته و لايق و مناسب . ازدراء ( ezder ' ) م . ع . حقير داشتن كسى را و كم شمردن . و عيب كردن . ازدراد ( ezder d ) م . ع . ازدرد ازدرادا : فرو برد لقمه و جز آن را بگلو . ازدراع ( ezder ' ) م . ع . ازدرع ازدراعا : كاشت تخم را . ازدرام ( ezder m ) م . ع . ازدرم اللقمة ازدراما : فرو برد آن لقمه را بگلو . ازدران ( azdar ne ) ا . بصيغهء تثنيه . ع . دو شانه و دو كتف و جاء يضرب باز دريه : آمد فارغ و تهى دست از هر چيزى . از دست ( az - dast ) م ف . پ . مطيع و فرمان بردار و زير دست . و از دست فرا و يا از دست پرا ا . : نان فطيرى كه به شكل كماج در ساج و يا به روى آتش خلواره پزند . و معافنامهء از خراج و باج . ازدعاب ( ezde b ) م . ع . ازدعبه ازدعابا : بريد آن را . و ازدعب البعير بحمله : گرانبار رفت آن شتر . و دفع كرد بار را . ازدعاف ( ezde f ) م . ع . ازدعفه ازدعافا : برجاى كشت آن را . ازدغاف ( ezdeq t ) م . ع . بسيار گرفتن چيزى را يق ازدغف فلان اذا اخذ كثيرا . ازدف ( azdaf ) و ( ezdaf ) ا . پ . ميوهء سرخ صحرائى كه زال زالك و بتازى زعرور گويند . ازدفات ( ezdef t ) م . ع . تمام گرفتن و ازدفت المال : تمام گرفتم آن مال را . ازدفار ( ezde fr ) م . ع . برداشتن چيزى را . ازدفاف ( ezdef f ) م . ع . فرستادن عروس بخانهء شوى . و ازدف الحمل : برداشت آن بار را